Pasterstwo od wieków kształtowało życie na Podhalu. Wypas owiec na halach, wyrób serów w bacówkach i uroczysty redyk to tradycje, które przetrwały do dziś i stanowią ważną część kultury regionu. Podczas pobytu w Murzasichlu i okolicznych wsiach można poznać je z bliska, odwiedzając bacówki i kosztując oscypków prosto od bacy. Noclegi w Murzasichlu znajdziesz pod adresem https://apartamentyzakopane.net/murzasichle/.
W tym artykule przybliżamy pasterskie tradycje Podhala.
Bacówka i baca
Bacówka to drewniany szałas pasterski, w którym baca, czyli główny pasterz, wyrabia sery z owczego mleka. Bacy pomagają juhasi, którzy pasą owce na halach. Sezon pasterski trwa od wiosny do jesieni.
Oscypek
Oscypek to wędzony ser z owczego mleka, czasem z dodatkiem krowiego, o charakterystycznym wrzecionowatym kształcie i zdobieniach. Jest produktem chronionym w Unii Europejskiej, co oznacza, że musi być wytwarzany według tradycyjnej receptury i w określonym regionie. Prawdziwy oscypek produkuje się sezonowo.
Inne sery pasterskie
- bryndza – miękki ser owczy,
- redykołka – mały ser w kształcie zwierzątek lub serduszek,
- bundz – świeży ser owczy,
- żentyca – napój z serwatki,
- gołka – ser podobny do oscypka z mleka krowiego,
- wędzone sery w różnych kształtach.
Redyk
Redyk to uroczysty wypęd owiec na hale wiosną i ich powrót jesienią. Wiosenny redyk rozpoczyna sezon pasterski i towarzyszą mu obrzędy mające zapewnić bezpieczeństwo stadu. Jesienny redyk to powrót owiec do wsi. W niektórych miejscowościach redyk jest świętem z udziałem mieszkańców i turystów.
Gdzie kupić oscypki?
Oscypki można kupić na targach, w sklepach i bezpośrednio w bacówkach. Kupując ser, warto zwrócić uwagę na jego pochodzenie i sezon – prawdziwe oscypki z owczego mleka są dostępne głównie od wiosny do jesieni.
Wizyta w bacówce
Latem na halach w okolicy Murzasichla, na przykład na Rusinowej Polanie, można odwiedzić bacówkę i zobaczyć, jak wyrabia się sery. To ciekawa atrakcja dla dzieci i dorosłych.
Wypas kulturowy
W Tatrach prowadzi się tak zwany wypas kulturowy, który pozwala zachować tradycję pasterską i jednocześnie dbać o przyrodę hal.
Jak jeść oscypka?
Oscypek można jeść na zimno, ale najpopularniejszy jest grillowany z żurawiną. Pasuje też do sałatek i kanapek.
Pamiątka z Podhala
Oscypek to jedna z najpopularniejszych pamiątek z Podhala. Warto kupić go od sprawdzonego sprzedawcy.
Szacunek dla tradycji
Odwiedzając bacówki, warto zachować szacunek dla pracy pasterzy i nie zbliżać się do stada bez zgody.
Oscypek z dziećmi
Dzieci chętnie próbują redykołek, czyli małych serków w kształcie zwierzątek, które są też ładną pamiątką. Najlepiej kupować je w bacówkach i na targach, bezpośrednio od wytwórców, którzy chętnie opowiadają o swojej pracy i tradycji wyrobu serów. Taka pamiątka cieszy dłużej niż typowy magnes.
Podsumowanie
Pasterskie tradycje Podhala – bacówki, oscypki i redyk – to ważna część kultury regionu. Pobyt w Murzasichlu pozwala poznać je z bliska i skosztować serów prosto od bacy.